Czy wiecie, że raz na trzy lata, piętnastolatki na całym świecie biorą udział w jednym wielkim teście umiejętności, a ich wyniki pokazują, jakie są szanse na to, że poradzą sobie w dorosłym życiu? Brzmi jak historia science fiction? Spokojnie – to tylko wyniki badania PISA.

Badania PISA, czyli Program Międzynarodowej Oceny Umiejętności Uczniów, to badanie, które raz na trzy lata bada umiejętności edukacyjne (ale nie tylko!). W jego wyniku  powstaje informacja  zwrotna na temat wyników edukacyjnych uczniów i uczennic danego kraju. Polska uczestniczy w tym badaniu od samego początku, bo aż od 2000 roku!  Od 2013 badanie to w Polsce jest przeprowadzane przez Instytut Badań Edukacyjnych. Brzmi nudno? Nic bardziej mylnego. Przyjrzyjmy się wynikom. 

W 2022 roku wyniki PISA zaskoczyły wielu decydentów odpowiedzialnych za edukację. Mimo stosunkowo  wysokich wyników (w szczególności w porównaniu z innymi krajami), polscy uczniowie uzyskali słabsze wyniki niż w badaniu w 2018. Średni wynik polskich uczniów w zakresie umiejętności matematycznych wyniósł 489 punktów. Jest to wynik, który plasuje Polskę w górnej części tabeli, powyżej średniej. Wynik Polski jest podobny do innych krajów w Europie, znacznie wyprzedzają nas tylko kraje azjatyckie. Jeśli mówimy o naukach przyrodniczych, polscy uczniowie uzyskali średni wynik 499 punktów. Wynik Polski jest zbliżony do wyników piętnastolatków np. w Nowej Zelandii. W czytaniu ze zrozumieniem uzyskaliśmy 489 punktów. Nadal z tymi wynikami znajdujemy się powyżej średniej krajów OECD. 

Mimo wysokich wyników, Ministerstwo Edukacji Narodowej podniosło alarm i ze zgrozą stwierdziło, że spadliśmy z czołówki! Przedstawimy Wam jednak wyniki, które są zdecydowanie bardziej niepokojące od spadku kilku punktów procentowych w przypadku wyników w najczęściej omawianych trzech wymiarach nauk i umiejętności. Czy wiedzieliście, że PISA to nie tylko matematyka, nauki przyrodnicze i umiejętność czytania ze zrozumieniem?

Na 79 miejsc, zajmujemy 73. w poczuciu przynależności do szkoły! Z poczuciem samodzielności uczenia się wcale nie jest dużo lepiej: na 77 państw zajmujemy 67 miejsce.! To jedna z kluczowych kompetencji przyszłości. Dodatkowo, co najważniejsze, na 74 badane kraje, zajmujemy 69. miejsce w ogólnej satysfakcji naszych uczniów z życia .Być może najwyższy czas, by matematyka spadła na dalszy plan, prawda? 

Uczniowie i uczennice od lat apelują o zmianę systemu edukacji na mniej opresyjny i bardziej rozwijający kreatywność, przyjazny zmieniającemu się światu. Wyniki PISA potwierdzają nasze obawy: czas zacząć rozmawiać w szkole i o szkole z uczniami, a nie o uczniach.